26 ژوئن 2024- در مطالعه ی اخیر که در مجله ی eClinical Medicine منتشر شده است، اثربخشی داروهای ضد دیابت در کاهش خطر زوال عقل در افراد دیابتی مسن با هم مقایسه شد.

کلاس های دارویی ضد دیابت

رایج ترین داروهای ضد دیابت خط دوم عبارتند از سولفونیل اوره، مهارکننده های دی پپتیدیل پپتیداز-4(DPP-4)  و آگونیست های پپتید 1 شبه گلوکاگون(GLP-1). در میان این داروها، سولفونیل اوره ها قدیمی ترین و پرمصرف ترین داروها هستند. با این حال، هر دو مهارکننده های DPP-4 و آگونیست های GLP-1 نیز اکنون به طور فزاینده ای تجویز می شوند.

سولفونیل اوره ها، به طور مستقیم ترشح انسولین را بدون توجه به سطح قند خون تحریک می کنند.GLP-1 ، یک اینکرتین است- هورمونی که در پاسخ به دریافت غذا ترشح می شود و باعث افزایش ترشح انسولین می گردد.

فعال شدن گیرنده ی GLP-1 توسط GLP-1 یا آگونیستGLP-1 ، باعث افزایش ترشح انسولین، کاهش ترشح گلوکاگون و تاخیر در تخلیه ی معده و متعاقباً احساس سیری می شود. مهارکننده‌های DPP-4 سطوح بالاتر GLP-1 را برای دوره‌های طولانی‌تری با سرکوب تجزیه آن توسطDPP-4 ، حفظ می‌کنند.

کارآزمایی‌های تصادفی‌ و کنترل‌شده ی قبلی (RCTs) نشان داده‌اند که آگونیست‌های GLP-1 نسبت به دارونما از افراد در برابر آسیب‌های شناختی و زوال عقل محافظت می‌کنند. با این حال، اینRCT ها نسبتا کوچک بودند، و شواهد کمی در دنیای واقعی برای حمایت از این مشاهدات وجود دارد.

نتایج این مطالعه

مطالعه حاضر شامل 81369 فرد ساکن سوئد با حداقل 65 سال سن و مبتلا به دیابت 2 بود. در مجموع برای 32216، 43850 و 12351 شرکت کننده در این مطالعه به ترتیب سولفونیل اوره، مهارکننده هایDPP-4  یا آگونیست GLP-1 تجویز شد. همه شرکت کنندگان در مطالعه تا 10 سال برای تشخیص شروع زوال عقل با میانگین دوره پیگیری 4.3 سال، تحت نظارت قرار گرفتند.

زوال عقل جدید، در 4607 نفر تایید شد که 2.3٪، 4.2٪ و 7.7٪ از آنها به ترتیب از گروه های آگونیست های GLP-1، مهارکننده های DPP-4 و سولفونیل اوره بودند. نرخ بروز مربوطه 6.7، 11.8، و 13.7 برای هر 1000 سال-نفر (PY)بود.

بنابراین، بیشترین میزان بروز زوال عقل در میان بیماران گروه سولفونیل اوره‌ها، رخ داد و پس از آن شروع‌کننده‌های DPP-4 قرار داشتند. کمترین خطر در بین افراد گروه آگونیست GLP-1 مشاهده شد.

تجزیه و تحلیل های زیر گروهی

خطر زوال عقل با درمان با آگونیست هایGLP-1 ،40% کمتر و برای مهارکننده های DPP-4 در مقایسه با سولفونیل اوره ها 10٪ کمتر بود. آگونیست های GLP-1 با کاهش 23 درصدی خطر زوال عقل در مقایسه با مهارکننده های DPP-4 همراه بودند. این نسبت‌ها حتی پس از تعدیل عوامل جمعیت‌شناختی و بیماری‌های همراه و همچنین استفاده از داروی قبلی، قوی بودند.

نرخ پایبندی به مصرف آگونیست های GLP-1 حدود 30 درصد بود، در مقایسه با 40 درصد و 16 درصد از بیمارانی که به ترتیب مهارکننده های DPP-4 و سولفونیل اوره برای آنها تجویز شده بود. آگونیست های GLP-1 در مقایسه با سولفونیل اوره ها و مهارکننده های DPP-4 با 60 درصد محافظت در برابر زوال عقل همراه بودند، در حالیکه سولفونیل اوره ها و مهارکننده های DPP-4 از نظر محافظت در برابر زوال عقل با هم هیچ تفاوتی نداشتند.

تجزیه و تحلیل حساسیت

هنگامی که تجزیه و تحلیل داده ها به افرادی که تا به حال از انسولین استفاده می کردند، محدود شد، آگونیست های GLP-1 در مقایسه با مهارکننده های DPP-4 با اثر محافظتی در برابر زوال عقل همراه بودند. برای بیمارانی که فقط از متفورمین استفاده می کردند، آگونیست های GLP-1 در مقایسه با مهارکننده های DPP-4 و سولفونیل اوره ها، اثر محافظتی یکسانی داشتند.

در طی یک دوره ی پنج ساله، شروع آگونیست GLP-1 می تواند نرخ بروز زوال عقل را در بیماران دیابتی به میزان 14 مورد برای هر 1000سال نفردر مقایسه با سولفونیل اوره کاهش دهد. در مقایسه با مهارکننده‌های DPP-4، آگونیست های GLP-1 نرخ بروز زوال عقل را به میزان 4 مورد برای هر 1000سال-نفر کاهش دادند.

نتیجه گیری

این تحقیق نشان داد که آگونیست‌های GLP-1 با خطر کمتر زوال عقل در مقایسه با سولفونیل اوره‌ها و مهارکننده‌های DPP-4 در افراد مسن‌تر مبتلا به دیابت نوع 2مرتبط هستند.

مطالعه ی حاضر، اولین مقایسه ی مستقیم سه دسته ی دارویی در بیماران دیابتی مسن را در سطح ملی ارائه داد. یافته‌های این مطالعه با  RCTهای قبلی که 54 درصد محافظت در برابر زوال عقل توسط آگونیست‌های GLP-1 را گزارش کرده بودند، مطابقت دارد. با این حال، مطالعه ی حاضر طراحی بهتری داشت، زیرا کاربران جدید GLP-1 را با بیمارانی که از دو کلاس دارویی دیگر استفاده می‌کردند مقایسه کرد و در نتیجه قابلیت اطمینان تخمین‌های اثر را افزایش ‌داد.

چنین اثری با مهارکننده های DPP-4 مشاهده نشد. تفاوت بین این دو دسته دارویی می‌تواند به دلیل فعال شدن مستقیم گیرنده‌های GLP-1 توسط آگونیست‌های GLP-1 باشد، در حالی که مهارکننده‌های DPP-4 برای تولید اثر خود به GLP-1 درون‌زا متکی هستند. آگونیست های GLP-1 بر خلاف مهارکننده هایDPP-4 ، باعث کاهش وزن و مزایای قلبی عروقی می شوند.

آگونیست‌های GLP-1 می‌توانند از سد خونی مغزی عبور کنند تا گیرنده‌های GLP-1 را فعال کنند، بنابراین هموستازی فرآیندهای محافظت عصبی مهمی را که در بیماری‌های عصبی تغییر می‌کنند، تضمین می‌کنند. فعال شدن گیرنده GLP-1 در مغز، التهاب عصبی، استرس اکسیداتیو، مرگ سلولی از طریق آپوپتوز و متابولیسم گلوکز نامنظم را تعدیل می کند که همگی تاثیر محافظتی در برابر زوال عقل دارند.

با این وجود، به مطالعاتی در آینده برای مقایسه این دسته‌های دارویی با دارونما در جمعیت متنوع‌تری از بیماران نیاز است.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20240626/Differences-in-effectiveness-among-antihyperglycemic-drugs-on-dementia-risk-identified-in-recent-study.aspx